Της Μαργαρίτας Καλογρίδου

 

Καθώς η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης ενσωματώνεται ολοένα και περισσότερο στην καθημερινότητα των οργανισμών, ένα νέο ερώτημα αναδύεται στον χώρο της αξιολόγησης και ανάπτυξης ταλέντου: ποιος είναι ο ρόλος του AI στις διαδικασίες Assessment και Talent Management;

Το τελευταίο διάστημα παρατηρούμε ότι αρκετοί συμμετέχοντες αξιοποιούν εργαλεία AI κατά τη διάρκεια αξιολογήσεων και ασκήσεων ανάπτυξης. Σε ποιο βαθμό αυτό επηρεάζει την απόδοσή τους; Αποτελεί η χρήση AI ένα απλό υποστηρικτικό εργαλείο ή μπορεί να αλλοιώσει την εικόνα που λαμβάνουμε για τις πραγματικές τους δυνατότητες; Και τελικά, πώς καλούνται να ανταποκριθούν οι οργανισμοί και οι αξιολογητές σε αυτή τη νέα πραγματικότητα;

Μέσα από έρευνα, συζήτηση με συνεργάτες και πρακτική εμπειρία, επιχειρούμε να δώσουμε απαντήσεις στα πιο συχνά ερωτήματα γύρω από τη χρήση AI στην αξιολόγηση και ανάπτυξη στελεχών. Αν σας απασχολεί και εσάς το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί υπεύθυνα και αποτελεσματικά η Τεχνητή Νοημοσύνη σε αυτές τις διαδικασίες, τότε αυτό το άρθρο είναι για εσάς.

AI και Talent Management

Αρχικά, η Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence – AI) είναι ο κλάδος της τεχνολογίας και της επιστήμης των υπολογιστών που ασχολείται με τη δημιουργία συστημάτων τα οποία μπορούν να εκτελούν λειτουργίες που συνήθως απαιτούν ανθρώπινη νοημοσύνη. Αν και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι κάτι καινούριο, οι πρόσφατες εξελίξεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό έχουν αυξήσει σημαντικά τη δυνατότητα αξιοποίησής της σε όλα τα επιχειρησιακά περιβάλλοντα – με τη διαχείριση ταλέντου να μην αποτελεί εξαίρεση.

Σήμερα, εργαλεία Generative AI, όπως το ChatGPT, χρησιμοποιούνται ευρέως για παραγωγή περιεχομένου, ανάλυση πληροφοριών, επίλυση προβλημάτων και υποστήριξη λήψης αποφάσεων. Είναι επομένως αναμενόμενο οι συμμετέχοντες σε αξιολογήσεις και αναπτυξιακές διαδικασίες να αρχίσουν να αξιοποιούν αυτά τα εργαλεία και στο πλαίσιο των Assessment και Development Centers.

Ποιοι είναι οι βασικοί κίνδυνοι;

Η χρήση AI δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτόματα ως “cheating” – ειδικά σε ρόλους όπου η αξιοποίηση τέτοιων εργαλείων αποτελεί ήδη μέρος της καθημερινής εργασίας. Ωστόσο, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα και την αξιοπιστία της αξιολόγησης.

1. Αλλοίωση της πραγματικής εικόνας του συμμετέχοντα

Όταν ένα εργαλείο AI συμβάλλει σημαντικά στη διαμόρφωση μιας απάντησης ή ανάλυσης, γίνεται δυσκολότερο να αξιολογηθούν οι πραγματικές δεξιότητες του συμμετέχοντα, όπως:

• η κριτική σκέψη,
• η στρατηγική προσέγγιση,
• η επίλυση προβλημάτων,
• ή η γραπτή επικοινωνία.

Βέβαια, ο βαθμός επιρροής του AI εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος της άσκησης και τα competencies που αξιολογούνται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το AI μπορεί να λειτουργήσει ως ένα υποστηρικτικό εργαλείο, όπως είναι και το internet search ή άλλα productivity tools στην καθημερινή εργασία.

Ωστόσο, όταν ο στόχος της αξιολόγησης είναι να αποτυπωθούν στοιχεία όπως η αυθεντική σκέψη, η προσωπική κρίση, η ηγετική προσέγγιση ή η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων σε πραγματικό χρόνο, η εξάρτηση από AI εργαλεία μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την εγκυρότητα της αξιολόγησης.

2. Ζητήματα δικαιοσύνης και ισότητας

Δεν έχουν όλοι οι συμμετέχοντες την ίδια εξοικείωση ή πρόσβαση σε εργαλεία AI. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει άνισους όρους συμμετοχής και να επηρεάσει την αξιοπιστία της διαδικασίας.

Παράλληλα, η ίδια η τεχνολογία AI μπορεί να ενισχύσει τη μεροληψία, ιδιαίτερα όταν βασίζεται σε προβληματικά ή μη αντιπροσωπευτικά δεδομένα.

3. Υπερεξάρτηση από την τεχνολογία

Η υπερβολική χρήση AI ενδέχεται να περιορίσει την αυθεντική σκέψη και τη δημιουργικότητα του συμμετέχοντα. Σε ρόλους όπου η προσωπική κρίση, η ηγεσία και η συναισθηματική νοημοσύνη είναι κρίσιμες, αυτό αποτελεί σημαντικό παράγοντα προβληματισμού.

Άλλωστε, ακόμη και τα πιο εξελιγμένα εργαλεία Generative AI δεν μπορούν να αναπαράγουν πλήρως στοιχεία όπως η ενσυναίσθηση, η αυθεντική επικοινωνία και η ανθρώπινη αλληλεπίδραση.

Υπάρχει σήμερα εκτεταμένο “cheating” μέσω AI κατά τις αναπτυξιακές διαδικασίες;

Αυτό είναι ίσως το πιο συχνό ερώτημα που δεχόμαστε.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Talogy γύρω από τη χρήση Generative AI σε ψυχομετρικές αξιολογήσεις, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις μαζικής αλλοίωσης αποτελεσμάτων λόγω AI χρήσης.

Ωστόσο, η έρευνα δείχνει επίσης ότι:

• το φαινόμενο εξελίσσεται συνεχώς,
• οι οργανισμοί χρειάζεται να παρακολουθούν ενεργά τις αλλαγές,
• και τα assessment formats οφείλουν να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα.

Ενδιαφέρον εύρημα αποτελεί το γεγονός ότι ακόμα και ένα ξεκάθαρο “honesty statement” πριν την αξιολόγηση φαίνεται να μειώνει σημαντικά τη χρήση AI και άλλων εξωτερικών βοηθημάτων από τους συμμετέχοντες.

Τι σημαίνει αυτό για τους οργανισμούς;

Η συζήτηση γύρω από το AI στις αξιολογήσεις δεν θα πρέπει να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην “απαγόρευση” της τεχνολογίας.

Το πραγματικό ζητούμενο είναι:

• πώς σχεδιάζουμε αξιολογήσεις που συνεχίζουν να μετρούν ουσιαστικά competencies,
• πώς διασφαλίζουμε τη δικαιοσύνη και την αξιοπιστία
• και πώς ισορροπούμε ανάμεσα στην τεχνολογία και την ανθρώπινη κρίση.

Όπως επισημαίνει και η Talogy, η επιτυχής αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Talent Management απαιτεί:

ξεκάθαρες πολιτικές χρήσης AI
συστηματικό έλεγχο των assessment tools και
συνεχή εκπαίδευση των assessors.

Οι οργανισμοί και οι αξιολογητές καλούνται πλέον να επανασχεδιάσουν ορισμένες πτυχές των διαδικασιών αξιολόγησης και ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη τη νέα πραγματικότητα του AI. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει:

• πιο διαδραστικές και real-time ασκήσεις,
• μεγαλύτερη έμφαση στη συμπεριφορική παρατήρηση,
• συνδυασμό διαφορετικών μεθόδων αξιολόγησης,
• σαφέστερες οδηγίες σχετικά με το επιτρεπτό επίπεδο χρήσης AI,
• και ενίσχυση της εκπαίδευσης των assessors γύρω από τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της τεχνολογίας.

Συμπέρασμα

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς μια νέα τεχνολογική τάση. Ήδη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, μαθαίνουμε και αξιολογούμαστε.

Για τους επαγγελματίες HR και Talent Management, η πρόκληση δεν είναι αν θα υπάρξει AI στις διαδικασίες αξιολόγησης και ανάπτυξης στελεχών — γιατί ήδη υπάρχει. Η πραγματική πρόκληση είναι πώς θα το αξιοποιήσουμε με τρόπο που να παραμένει δίκαιος, αξιόπιστος και ουσιαστικός για τους ανθρώπους και τους οργανισμούς.

Η ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογία και την ανθρώπινη κρίση θα συνεχίσει να αποτελεί το πιο κρίσιμο στοιχείο κάθε επιτυχημένης αξιολογητικής διαδικασίας.